audio-restauratie-audio-restoration-stable-studio
mastering-stable-studio-arnhem
audio-restauratie-audio-restoration-stable-studio
audio-restauratie-audio-restoration-stable-studio

“…to know the future , you first need to understand the past….”

De Studio 1972 – 1979

Tijdens mijn koffiebarperiode (1970 t/m 1979) kwam ik in kontakt met Arnie Treffers (van de groep MOAN en later Long Tall Ernie & the Shakers). Hij heeft mijn interesse gewekt om een geluidsopnamestudio te beginnen.

Ik ben dan ook met de eerste opnames van de groep LTE mee geweest naar de toen zeer bekende Soundpush Studio. Daar heb ik m’n ogen uitgekeken hoe het daar toeging.

Omdat ik tijdens de koffiebarperiode de mogelijkheid kreeg een oude koeienstal in de binnenstad van Arnhem (!) te huren tegen een schappelijke prijs, heb ik niet getwijfeld om daar te starten. Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan, omdat ik hoegenaamd niets van het hele studiogebeuren kende. Ik ben vanuit de koffiebar begonnen met het slopen van de strontgoten in het kleine pand aan de Duizelsteeg 21 nabij de Korenmarkt in Arnhem.

Ik moet hier uitdrukkelijk bij vermelden dat ik de hele zaak alleen heb kunnen klaren met behulp van heel veel goede en behulpzame vrienden uit die tijd! Zij hielpen bij hoegenaamd alles.

De broertjes van Dael, Eric & Jos, (ja die van de schoenenzaak in Arnhem), Jos Janssen, (inmiddels ook geluidstechnicus), Bolle Jan uit cafe de Buik die het leeuwendeel van de constructiewerkzaamheden heeft uitgevoerd, etc. etc. Ik zal er wel vele vergeten zijn, maar alsnog: iedereen heel veel dank!

Zonder jullie was het niet mogelijk geweest een studio op te zetten!

Ik ben toen in 1972 gestart met 2 Revox A77 recorders (gekocht met geleend geld van m’n zus!) en een Multitone Mengtafeltje. Plus wel wat goede microfoons, waarvan ik er een aantal nog heb en nog steeds gebruik! Daarnaast heb ik nu nog steeds 1 van de twee Revoxen als curiositeit!

Het is daarna tot en met 1979 een zeer drukke periode gebleken. Ik was de eerste studio in Nederland die toendertijd adverteerde in “Muziekkrant Oor”. Destijds het toonaangevende muziektijdschrift! Tropenjaren!!! De studio is tussendoor ook nog verbouwd en wel door de komst van de 8 sporen Otari MX5050 en de Soundcraft mengtafel.

Na een aantal jaren ben ik overgegaan op een 8 sporen Otari MX5050 recorder. Dit was de eerste machine in Nederland. Daarnaast kocht ik in 1976 een Soundcraft Series 2 mengtafel vanaf de tekentafel in Engeland. Souncraft was destijds opgezet door Philip Dudderidge en Graham Blyth en was zeer succesvol. Later heb ik in Arnhem nog z’on tafel gekocht. Die twee zijn door mijn vaste technische man Jos Knoops tot 1 mengtafel omgetoverd met 26 inputs – 8 outputs en een stereo output. Maar dat was al in de periode Vijverlaan, daarover later

De studio vanaf 1980

Ik had in 1970 tijdens de koffiebarperiode kennis gekregen aan een jonge dame, genaamd Minke Eising en zij is mijn vriendin voor het leven geworden. We hebben inmiddels een dochter, Melody.

Bij het overlijden van Oma en Opa van Minke kwam er geld vrij en heb ik me zwaar in de schulden gezet middels een hypothecaire lening. Zodoende zijn we in 1979 verhuisd naar de Vijverlaan 9, waar een gigantische verbouwing op ons wachtte door de aankoop van maar liefst 2 panden. Waar heel veel aan moest gebeuren voordat dat een goede woning en bedrijfsruimtes waren.

Er is een vol jaar aan gewerkt. Maar in de nieuwe studio, open in 1980, begon ik dan ook met een akoestisch ontworpen ruimte (Eddy Veale Associates – Londen). Een gloednieuwe Otari MTR 90 – 16 sporen machine op 2 inch tape. Deze was voorbedraad naar 24 sporen en is later ook uitgebreid naar 24 sporen. Heel veel bands gehad: http://www.discogs.com/artist/Roel+Toering Ik begon daarnaast met de eerste computers in de studio voor MIDI – De Atari Mega ST.

Wederom Tropenjaren!!! Stervens druk! Maar ik had geluk, verdiende goed en kon de hoge investeringen terug verdienen!

Maar vanaf de jaren 1990 begon er een kentering te komen in de opnametechniek. Met name door de ADAT recorder. 8 sporen op een videocassette. Deze was voor behoorlijk verdienende muzikanten aan te schaffen. Zo’n machine (ik heb er nog 1) in combinatie met MIDI op de Atari met programmatuur van Steinberg (Pro 24, later Cubase) en ook Notator/Creator maakte het voor de kleine studio’s erg lastig om voldoende inkomen te genereren!

Ook ik heb meer Atari’s aangeschaft en heb het geluk gehad met een bohemien als Robert Jelmer de Groot (R.I.P) in contact te komen, via Theo Outhuyse, een drummer/componist in 1990.

Robert introduceerde het begrip Library- ofwel Stockmuziek in Nederland. Hij zette het label Watermusic op. Dit heeft geresulteerd in een jarenlange samenwerking. En een productie van meer dan 20 waanzinnig mooie CD’s!

Met een heleboel Nederlandse en Belgische componisten.  Bijvoorbeeld: Alex Cremers – Lowik van de Velden – Mike van Dalm – Frans de Berg – Louis Vyncke – Ton Snijders – Bart Dijkman – Yves Storms – Chris Meurs – Theo Outhuyse – Wijnand Ott – Peter Huying – Wim Stoppelenburg – Michael Gustorff.

Dit was een periode waarin de techniek zich behoorlijk uitbreidde: ik schaftte een RTL Synchroniser aan om SMPTE tijdcode op de inmiddels 24 sporen OTARI te schrijven. En mijn techneuten in die tijd: Jos Knoops en Eddie van de Ham hebben mijn mixer uitgebreid met de technische mogelijkheid om via SMPTE tijdcode omgezet naar MIDI tijdcode mute automatisering toe te passen. Dit middels een geheugen in de tafel ingebouwd. Vrijelijk te programmeren wel te verstaan! Ik was hierdoor als kleine studio mijn tijd ver vooruit!

Dit moest wel, anders was het niet mogelijk geweest om allle korte library cuts uit de verschillende muziekstukken te mixen. Want ik nam nog steeds analoog op de Otari op. Dit omdat Robert daarop stond, want dan konden de componisten niet zo snel hun geluiden veranderen (modules) en ook was het mogelijk te mixen als ze er niet waren.

Daarnaast ben ik in 1990 ook begonnen met Masteringwerk op een Mac II met een AudioMedia II kaart met als software Soundesigner van Digidesign (1 level van undo!). Later uitgebreid met versnellerkaarten van Sonnet. 2 sporenwerk dus. Het SCSI tijdperk. Je moest òf geduld hebben òf het jezelf aanleren! En een 1 gigabyte Harddisk kostte 5000.—guldens! Daarna ook nog een ProMaster 20 interface aangeschaft om 20 bits te kunnen werken.

Het staat er allemaal nog. En is nog in werkende staat. (behalve de MAC II dan!) En de Sony DAT recorder diende als opslag medium voor alle audio vanaf dat moment.

Het analoge tijdperk begon op te houden voor mij…….

Daarna kwam de multitrack audiosoftware van DECK. Heel veel meegedaan. Was hele goede software voor die tijd. Bestaat nog steeds maar is blijven steken op 48Khz – 16 bits. Met dat ik dit schrijf heb ik even gekeken op de site van http://www.bias-inc.com/ en ik lees dat ze na 16 jaar er mee opgehouden zijn! Updates zijn niet meer te downloaden, ook niet meer voor DECK II!

We zitten nu duidelijk in de software tijd. Vanaf pakweg het jaar 2000 wordt het steeds moeilijker om als kleine zelfstandige studio de kost te verdienen. Ik ben dan ook naast de studio als geluidsman gaan werken in de toendertijd in Arnhem zeer bekende Katoenclub. Helaas ook te ziele.

Heb een prima tijd daar gehad en ook veel live opnames gemaakt op 2 ADAT recorders. Die opnames kon ik dan de bands aanbieden en mixen in de studio. Was behoorlijk succesvol!

.

Stable studio herbergt 35 jaar Nederlandse Pophistorie

Roel Toering, oprichter, eigenaar, producer en opnametechnicus van de Arnhemse Stable Studio heeft een schat aan analoog bandmateriaal in zijn archief. Long Tall Ernie & The Shakers, Vitesse, Vandenberg, The Scene… Er is geen Nederlandse band van naam en faam uit de jaren ’70 en ’80 die er niet heeft opgenomen.

Van koeien- tot paardenstal

Roel: “Ik pak even het plakboek erbij, dat is makkelijker lullen.” Roel en verslaggever gaan aan de keukentafel zitten in de Stable Studio aan de Vijverlaan te Arnhem. Het was in de Duizelsteeg, schuin tegenover nachtcafé De Buik, waar Roel Toering in de vroege jaren ’70 zijn eerste studio vestigde. Het pand was vroeger een oude koeienstal dus de naam Stable Studio lag voor de hand. “Ik ben daar begonnen met een tweetal Revox 2-sporen recorders en een Multitone mengtafel.”

Drukke tijd Vanaf het begin was het druk bij Roel. “Een van de eerste muzikanten waar ik mee werkte was drummer Pierre Courbois met zijn band ‘Association’. Daar nam ik de eerste 2-sporen demo’s mee op. Ik heb er gigantisch veel opgenomen. Palace, The Moan, Darling, Jaap Dekker, Leen Barbier, JP den Tex, Mother of Pearl – dat was het eerste bandje van Adje Vandenberg – en natuurlijk Long Tall Ernie & The Shakers. Ik was nonstop aan het werk.”

De studio breidde zich snel uit. Roel: “Ik was de eerste in Nederland met een 8-sporen machine, de MX 5050 Otari. Ze kwamen zelfs uit Japan om te kijken hoe die werkte.” De ruimte werd verbouwd, groter. Stable Studio werd landelijk bekend en het werd alleen maar drukker voor Roel.

“In de punktijd ging dat gewoon verder”, vertelt Roel. “Toen kwamen de Amsterdamse punkbands hier in Arnhem opnemen omdat ze in Amsterdam nergens een studio in konden of mochten. Zo zijn de jongens van Claw Boys Claw hier terecht gekomen.” En de legendarische Speedtwins? “Jazeker,” zegt Roel, “ik heb beneden nog heel wat banden van ze liggen!”

MENU:
HOME       STUDIO    SERVICES      CONTACT

1065total visits,3visits today